Tin Thế Giới Đó Đây

 Đụng Độ Xảy Ra Tại Eo Biển Hormuz, Hoa Thịnh Ðốn Chờ Teheran Phản Hồi Đề Xuất của Mỹ

(Ảnh REUTERS – Stringer, minh họa: Các tàu thuyền trên eo biển Hormuz, Musandam, Oman, ngày 8/5/2026.)

-Trong khi Hoa Thịnh Ðốn chờ phản hồi của Teheran về đề xuất của Hoa Kỳ để có thể tiến tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài, ngày 8/5/2026, tại eo biển Hormuz đã xảy ra đụng độ giữa Iran và Hoa Kỳ, làm gia tăng căng thẳng dù hai bên đang trong thời gian ngừng bắn.

Hôm 8/5, quân đội Hoa Kỳ cho biết đã bắn và “vô hiệu hóa” 2 tàu chở dầu mang cờ Iran bị cáo buộc vi phạm Lệnh Phong tỏa của Mỹ tại vịnh Oman. Chiếc tàu này đang trên đường về cảng Iran. Teheran cáo buộc Hoa Thịnh Ðốn vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn và tuyên bố đã đáp trả bằng cách tấn công tàu quân sự Hoa Kỳ. Truyền thông Iran xác nhận có các cuộc đụng độ lẻ tẻ giữa Hải quân Iran và Hoa Kỳ tại eo biển Hormuz.

Hôm 8/5, đang công du Roma, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cũng cảnh báo Iran không được kiểm soát eo biển Hormuz. Tổng thống Donald Trump hôm 8/5 cho biết đang chờ phản hồi từ Iran về đề xuất hòa bình mới nhằm chấm dứt cuộc chiến Trung Đông đã kéo dài 10 tuần. Nhiều thông tin cho thấy Iran cũng tỏ ra sẵn sàng trở lại bàn đàm phán trong những ngày tới.

Từ thủ đô Teheran của Iran, thông tín viên Siavosh Ghazi của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) cho biết thêm thông tin:

Theo các tuyên bố khác nhau của các viên chức Iran, cũng như trên truyền thông Hoa Kỳ hay Iran, các cuộc đàm phán hậu trường đang tiến triển và có thể sẽ có một cuộc gặp mới giữa phái đoàn Iran và Hoa Kỳ trong vòng một tuần tới tại Islamabad, có nghĩa là nối lại chính thức các cuộc đàm phán.

Rõ ràng, sự việc đang tiến triển. Hiện đang có các trao đổi đề xuất giữa phía Iran và Hoa Kỳ, và cuộc gặp có thể diễn ra trong khoảng một tuần đến mười ngày tới nhằm chính thức chấm dứt chiến tranh, đồng thời thiết lập các quy định mới đối với eo biển Hormuz.

Iran tuyệt đối muốn giữ quyền kiểm soát eo biển này. “Đó là vũ khí nguyên tử của chúng tôi”, Mohammad Mokhber, Cố vấn của lãnh tụ tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tuyên bố. Chỉ sau đó Iran mới chấp nhận thảo luận về chương trình nguyên tử của mình. Nhưng ngay cả ở điểm này, lập trường của Iran vẫn rất cứng rắn vì Teheran không hề có ý định từ bỏ chương trình làm giàu uranium, cũng như không gửi ra ngoại quốc các kho dự trữ uranium của mình, nhất là 440kg uranium được làm giàu ở mức 60%.

 

Kịch Bản Iran và Mỹ Đối Đầu Quân Sự Dữ Dội Trở Lại Có Dễ Xảy Ra?

-Bất chấp các cuộc oanh kích lẫn nhau hôm 7/5 giữa quân đội Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vẫn khẳng định với báo giới là Lệnh Hưu chiến với Teheran vẫn có hiệu lực và kêu gọi Iran “nhanh chóng” ký thỏa thuận với Hoa Thịnh Ðốn, nếu không muốn bị Mỹ “tấn công khốc liệt hơn rất nhiều”.

Đâu là những kịch bản có thể giúp thoát khỏi khủng hoảng? Mở lại eo biển Hormuz một cách có phối hợp, sau đó là các cuộc đàm phán giúp Iran và Hoa Kỳ đạt được thỏa thuận về những vấn đề cốt lõi: Chương trình nguyên tử, phi đạn-đạn đạo của Iran, sự ủng hộ của Teheran đối với các đồng minh trong khu vực, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với Iran? Hay là trái lại, các cuộc đối đầu về quân sự sẽ bùng nổ trở lại dữ dội?

Trên Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) ngày 8/5, nhà nghiên cứu Clément Therme, chuyên gia về Iran, không xem đó là kịch bản dễ xảy ra.

Ông nhận định là cả Hoa Thịnh Ðốn và Teheran đều có nguy cơ mắc kẹt trong cuộc xung đột này. Nói cách khác, cuộc xung đột Trung Đông có nhiều khả năng sẽ bị “đóng băng”:

“Hiện đang dần hình thành một kịch bản về một cuộc xung đột bị đóng băng, vì rốt cuộc không bên nào có lợi khi quay lại leo thang quân sự: Phía Iran thì không được lợi gì do sự mong manh về kinh tế của hệ thống chính trị, còn phía Hoa Kỳ thì do các cuộc bầu cử giữa kỳ và những tác động của việc phong tỏa Hormuz đối với giá dầu”.

 

Eo Biển Hormuz: Ngoại Trưởng Mỹ Kêu Gọi Các Nước Âu Châu Chia Sẻ Gánh Nặng

(Hình AP / Stefano Rellandini: Thủ tướng Ý Ðại Lợi Giorgia Meloni (phải) tiếp Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tại thủ đô Roma của Ý Ðại Lợi, ngày 8/5/2026.)

-Sau cuộc hội kiến với Giáo hoàng Leo XIV nhằm xoa dịu quan hệ giữa Hoa Thịnh Ðốn và Vatican, hôm 8/5/2026, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã có cuộc gặp với Thủ tướng Ý Ðại Lợi Giorgia Meloni, và có lời kêu gọi Âu Châu chung tay giúp đỡ trong cuộc xung đột tại eo biển Hormuz.

Trước giới báo chí, Ngoại trưởng Marco Rubio lên án ý định của Teheran thành lập một cơ chế đặc biệt để phê duyệt việc đi lại tại tuyến hàng hải chiến lược, khi hỏi rằng “thế giới sẵn sàng làm gì cho điều này? Liệu thế giới có chấp nhận việc Iran kiểm soát tuyến hàng hải quốc tế này hay không?”

Theo thông tấn xã AFP, lời kêu gọi này nhắm vào Ý Ðại Lợi cùng nhiều nước Âu Châu khác mà Tổng thống Mỹ chỉ trích không đến giúp đỡ Hoa Kỳ để bảo vệ an ninh eo biển. Ngoại trưởng Mỹ nhắc lại, “một trong số các lý do chính khiến Hoa Kỳ tham gia vào NATO là khả năng khai triển lực lượng ở Âu Châu mà sau đó nước này có thể điều động đến các tình huống khẩn cấp khác và điều này giờ không còn đúng nữa, ít nhất là đối với một số thành viên NATO, thì đó là một vấn đề và cần được xem xét”.

Liên quan đến thông báo rút khoảng 5.000 binh sĩ Hoa Kỳ trú đóng tại Đức, lãnh đạo ngoại giao Mỹ giải thích, kế hoạch này “đã được dự trù” và đánh dấu sự trở lại ở mức năm 2022. Theo ông Marco Rubio, “Hoa Kỳ có những nghĩa vụ toàn cầu. Hoa Kỳ khai triển quân trên khắp thế giới. Và điều này liên tục phát triển và thay đổi”. Ông lưu ý thêm rằng, “ngay cả khi Hoa Kỳ có thể là quốc gia hùng mạnh nhất thế giới và Hoa Kỳ có thể có nhiều nguồn lực nhất, thì những nguồn lực đó không phải là vô hạn”.

Cuối cùng, theo Ngoại trưởng Rubio, “Hoa Kỳ luôn phải phân bổ nguồn lực của mình trên toàn thế giới, bao gồm cả nguồn lực quân sự, theo những gì phục vụ lợi ích quốc gia”, và do vậy, quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Mỹ. Ông nói: “Đây là quyết định mà Tổng thống phải đưa ra, đặc biệt là trong bối cảnh những diễn biến gần đây liên quan đến một số quốc gia NATO và lập trường mà họ đã đưa ra đối với Hoa Kỳ”.

Xin nhắc lại, những ngày gần đây, Tổng thống Trump đe dọa giảm đáng kể số lính Mỹ thường trú tại Đức và nhiều nước đồng minh Âu Châu khác. Ông khẳng định mong muốn Âu Châu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm của họ trên phương diện quốc phòng thay vì là phụ thuộc vào Hoa Kỳ.

Hãng tin Pháp AFP lưu ý, cuộc họp giữa Thủ tướng Ý Ðại Lợi và Ngoại trưởng Mỹ đã diễn ra trong vòng 1 tiếng rưỡi tại cung điện Chigi. Trước đó, ông Marco Rubio đã có cuộc gặp với người đồng cấp Ý Ðại Lợi, Antonio Tajani. Trong thông cáo, phủ Thủ tướng Ý Ðại Lợi khẳng định các cuộc thảo luận mang tính “xây dựng”, “thẳng thắn” giữa hai nước đồng minh “bảo vệ các lợi ích quốc gia của mình, nhưng cả hai bên cũng nhìn nhận giá trị của tình đoàn kết phương Tây”.

 

Cho Dù Các Cảng Biển Bị Hoa Kỳ Phong Tỏa, Iran Vẫn Chưa Bị Bóp Nghẹt Về Tài chánh

-Thông thường, xuất cảng dầu mỏ mang về cho Iran mỗi tháng khoảng 5-6 tỉ Mỹ kim. Kể từ khi Hoa Thịnh Ðốn áp đặt Lệnh Phong tỏa, nguồn thu từ dầu mỏ của Iran đã giảm đáng kể, nhưng Teheran vẫn còn một “quân bài” quan trọng khác: Các tàu chở dầu của Iran đã kịp rời đi trước khi Hoa Kỳ phong tỏa eo biển Hormuz. Hiện giờ, Iran đang có khoảng 120 triệu thùng dầu ở gần Trung Quốc và Tân Gia Ba.

Thế nên, Teheran vẫn còn chưa hoàn toàn rơi vào thế bí, theo nhận định trên Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI)  ngày 5/5 của chuyên gia Homayoun Falakshahi, phụ trách Bộ phận Phân tích Dầu mỏ của Kpler, công ty chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ, khí đốt và vận tải biển:

“Hiện giờ Iran có khoảng 180 triệu thùng dầu đã được chất lên các tàu ngoài khơi, tương đương khoảng 4-5 tháng xuất cảng. Trong số đó, khoảng 120 triệu thùng dầu nằm ngoài khu vực bị phong tỏa, nên về lý thuyết vẫn có thể bán được và chuyển thành nguồn thu cho Iran (...). Vấn đề là liệu dòng tiền đó có thể quay trở lại Iran hay không, bởi vì Hoa Kỳ đang gây sức ép rất lớn đối với Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nơi trung chuyển phần lớn các dòng tài chánh hướng về Iran, nhằm ngăn dòng tiền bán dầu được đưa trở lại Iran”.

Nếu Iran có thể nhận được tiền thanh toán cho số dầu đang ở ngoài khơi, theo dự báo của các chuyên gia, sau 2-3 tháng nữa, những tác động thực sự đầu tiên của Lệnh Phong tỏa của Hoa Kỳ đối với nền kinh tế Iran mới bắt đầu xuất hiện.

 

Iran Tuyên Bố Sẽ “Không Kiềm Chế” và Dọa Trả Đũa Nhắm Vào Các Căn Cứ của Mỹ

(Ảnh AFP, do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) công bố ngày 17/2/2026, cho thấy một phi đạn được bắn từ một chiếc xuồng trong một cuộc tập trận eo biển Hormuz.)

-Hôm 10/5/2026, phát ngôn viên của Ủy ban An ninh Quốc gia Iran cảnh báo Hoa Kỳ không được tấn công các tàu thuyền của Iran tại Vịnh Ba Tư và tuyên bố “kể từ hôm nay”, Teheran “sẽ không kiềm chế nữa”.

Hôm 9/5, phát biểu trên đài truyền hình chính phủ IRIB, chỉ huy Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào các căn cứ và tàu của Hoa Kỳ ở Trung Đông, nếu tàu của Teheran bị tấn công. Lời cảnh báo được đưa ra sau cuộc không kích của Mỹ vào 2 tàu chở dầu của Iran hôm 8/5 tại Vịnh Oman.

Lời đe dọa của Iran được đưa ra trong bối cảnh sáng sớm 10/5, một tàu chở hàng của nước này bị bắn trúng. Theo báo cáo của Cơ quan An toàn Hàng hải Anh (UKMTO), chiếc tàu này đã bị một vật thể chưa xác định bắn trúng khi đang di chuyển ngoài khơi Qatar. Một đám cháy nhỏ đã được ghi nhận, nhưng không có thương vong cũng như không có tác động nào đến môi trường được báo cáo. Ngay sau đó, hãng thông tấn Tasnim dẫn lời phát ngôn viên của quân đội Iran cho biết: “Nếu kẻ thù tấn công Iran một lần nữa, chúng sẽ bị “bất ngờ” bởi các loại vũ khí mới, phương pháp tác chiến mới và các chiến trường mới”.

Một ngày trước đó, phát biểu trên đài truyền hình chính phủ IRIB, chỉ huy Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào các căn cứ và tàu của Hoa Kỳ ở Trung Đông, nếu tàu của Teheran bị tấn công. Lời cảnh báo được đưa ra sau cuộc không kích của Mỹ vào 2 tàu chở dầu của Iran hôm 8/5,tại Vịnh Oman. Cộng hòa Hồi giáo lập tức lên án Hoa Kỳ “vi phạm trắng trợn” Thỏa thuận Ngừng bắn, vốn có hiệu lực từ ngày 10/4 và được Tổng thống Hoa Kỳ thông báo kéo dài vô thời hạn cho đến khi đàm phán giữa hai bên có kết quả.

Về phần minh, Hoa Kỳ vẫn đang chờ đợi phản hồi của Teheran về các đề xuất mới nhất mà Hoa Thịnh Ðốn đưa ra về việc chấm dứt xung đột. Hôm 8/5, Ngoại trưởng Mỹ khẳng định Iran sẽ phản hồi trong vài tiếng đồng hồ. Tuy nhiên đến nay, Cộng hòa Hồi giáo vẫn giữ im lặng. Kuwait hôm 10/5 cũng thông báo phát giác một số “drone thù địch” trong không phận.

 

Anh Điều Động Khu Trục Hạm, Chuẩn Bị Cho Nhiệm Vụ Bảo Vệ Eo Biển Hormuz

(Hình AFP - Justin Tallis: Khu trục hạm HMS Dragon, của Hải quân Hoàng gia Anh, rời căn cứ Hải quân Portsmouth, phía Nam nước Anh, đến Địa Trung Hải ngày 10/3/2026.)

-Ngày 9/5/2026, Bộ Quốc phòng Anh thông báo rằng Anh Quốc sẽ “bố trí sẵn” ở Trung Đông khu trục hạm HMS Dragon, hiện đang ở Địa Trung Hải. Mục tiêu là nhằm chuẩn bị cho sứ mệnh quốc tế tương lai, bảo đảm an ninh lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz.

Theo Bộ Quốc phòng Anh, quyết định này nằm trong khuôn khổ một kế hoạch nghiêm ngặt, “bảo đảm tư thế sẵn sàng của Anh Quốc trong liên minh quốc tế do Anh và Pháp cùng dẫn đầu” để bảo đảm an ninh eo biển “ngay khi các điều kiện cho phép”. Thông báo của Anh đưa ra sau khi hôm 6/5, Pháp cho biết hàng không mẫu hạm Charles De Gaulle đang trên đường đến eo biển Hormuz.

Anh và Pháp có những động thái trên vào lúc Hoa Kỳ đang hối thúc các nước Âu Châu cùng chia sẻ gánh nặng, hỗ trợ chiến dịch bảo đảm an toàn cho việc đi lại của các tàu hàng ở eo biển Hormuz, hiện đang bị Iran phong tỏa, khiến hơn 1.500 tàu hàng và khoảng 20 ngàn thành viên thủy thủ đoàn vẫn bị mắc kẹt trong khu vực.

Thông tấn xã AFP nhắc lại rằngh vào trung tuần tháng 4/2026, một liên minh quốc tế tập hợp nhiều quốc gia không trực tiếp can dự vào cuộc xung đột chống Iran do Hoa Kỳ và Do Thái khởi xướng vào cuối tháng Hai năm nay, đã được thành lập, và tuyên bố sẵn sàng thực hiện “một nhiệm vụ trung lập”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer khi ấy nói đến một “lực lượng hòa bình và phòng thủ”, có mục tiêu “hộ tống và bảo đảm an toàn” cho các tàu thương mại trung chuyển qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, theo Washington Post ngày 9/5, Do Thái đã lập một căn cứ quân sự bí mật tại vùng sa mạc của Iraq nhằm hỗ trợ cho chiến dịch trên không chống Iran với sự đồng ý của Hoa Kỳ. Nhật báo Mỹ dẫn các nguồn tin từ nhiều viên chức Hoa Kỳ, cho biết căn cứ này, được lập không lâu trước khi chiến tranh bùng phát và được sử dụng như là trung tâm hậu cần cho Không quân Do Thái, làm nơi trú đóng các lực lượng đặc nhiệm, cũng như các nhóm tìm kiếm và cấp cứu cho phép can thiệp nhanh chóng trong trường hợp xảy ra các vụ rớt máy bay.

 

Năng Lực Về Drone Biển của Ukraine Có Giúp Bảo Đảm An Ninh Eo Biển Hormuz?

-Liên quan đến Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), tuần này chính quyền Abu Dhabi ghi nhận các vụ oanh tạc trở lại của Iran bằng cả phi đạn và drone. Tình hình khiến UAE đã phải kích hoạt lại các hệ thống phòng không.

Cũng như UAE, các nước đồng minh khác của Hoa Kỳ tại Vùng Vịnh, Ả Rập Saudi, Qatar, Bahrain phải tích cực tìm cách đối phó với nguy cơ bị Iran tấn công trở lại. Ukraine đã không bỏ lỡ cơ hội “trời cho” này. Sau các thỏa thuận quốc phòng ký vào cuối tháng Ba với UAE, Qatar và Ả Rập Saudi, Ukraine đang tiến gần hơn tới Bahrain với cùng một lời hứa: giúp Bahrain phòng vệ trước các cuộc tấn công bằng drone và phi đạn của Iran.

Năng lực của Ukraine trong lĩnh vực drone biển cũng được các nước Vùng Vịnh quan tâm. Tuy nhiên, trên Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) ngày 6/5, chuyên gia quốc phòng Akram Kharyev phân tích:

“Các quốc gia vùng Vịnh cần một giải pháp khẩn cấp để giảm thiểu tác động từ các cuộc tấn công của Iran, nhưng họ cũng cần một tầm nhìn dài hạn cho tương lai. Chẳng hạn, đã từ 10 năm nay, Ả Rập Saudi phải đối mặt với vấn đề này trong cuộc đối đầu với lực lượng Houthi ở Yemen (...).

Tuy nhiên, trong trường hợp các drone Hải quân, tình hình phức tạp hơn một chút bởi vì các drone biển thường nặng hơn và như giới chuyên môn nói thì khó điều khiển, khó giải quyết hơn. Vì vậy, trong ngắn hạn, kinh nghiệm của Ukraine sẽ không thể giúp nhanh chóng tháo gỡ tình hình quanh eo biển Hormuz”.