Eo Biển Hormuz

 Eo Biển Hormuz: Iran Có Thể Cho Tàu Bè Đi Qua Phần Lãnh Hải Oman, Nếu Hoa Kỳ Có Các Nhân Nhượng

(Ảnh REUTERS - Dado Ruvic, minh họa: Bản đồ eo biển Hormuz và bản in 3D mô phỏng Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, 23/03/2026.)

-Hôm 16/4/2026, hãng tin Anh Reuters cho hay theo một nguồn tin nội bộ Iran, Teheran có thể xem xét cho tàu thuyền tự do đi lại qua phần lãnh hải Oman của eo biển Hormuz mà không lo bị tấn công, như một phần trong các đề xuất đàm phán với Hoa Kỳ.

Eo biển Hormuz, rộng khoảng 34 cây số, nằm giữa Iran và Oman, trên tuyến đường từ Vịnh Ba Tư đến Ấn Độ Dương và là tuyến đường chính cho nguồn cung năng lượng dầu khí từ Trung Đông và nhiều mặt hàng thiết yếu khác, bao gồm cả phân bón. Quyền kiểm soát eo biển này là vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán Hoa Kỳ-Iran.

Theo thông tấn xã Reuters, đề xuất nói trên là "bước đi rõ ràng đầu tiên của Teheran", trái với lập trường cứng rắn của Iran trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy quốc tế này, điều mà ngành vận tải biển toàn cầu coi như hành động đơn phương chưa từng có tiền lệ, vi phạm các công ước hàng hải.

Nguồn tin xin ẩn danh nói trên không cho biết rõ liệu Iran có đồng ý dọn sạch bất kỳ thủy lôi nào mà nước này có thể đã đặt trong vùng biển đó hay không, và liệu tất cả các tàu thuyền - kể cả những tàu có liên hệ với Do Thái - có được phép đi qua tự do hay không.

Một nguồn tin an ninh phương Tây cho biết đề xuất cho các tàu thuyền đi qua vùng biển Oman đang được phía Hoa Kỳ xem xét, mặc dù chưa rõ Hoa Thịnh Ðốn có phản hồi nào hay chưa. Nguồn tin của thông tấn xã Reuters cho hay khả năng thực thi đề xuất này phụ thuộc vào việc Hoa Thịnh Ðốn có sẵn sàng đáp ứng một số yêu cầu của Teheran hay không.

Theo thông tín viên Shiavos Ghazi của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) từ Teheran, dự án thu phí tàu thuyền sẽ được Quốc hội Iran xem xét trong những ngày tới. Ngày 9/4, sau tuyên bố ngừng bắn hai tuần để đàm phán, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump thậm chí tuyên bố có thể "liên doanh" với Iran để thu phí tàu thuyền qua eo biển, nhưng ngay sau đó, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt khẳng định Tổng thống "muốn thấy eo biển được mở lại ngay lập tức mà không có bất kỳ hạn chế nào và đó là điều chúng tôi sẽ buộc họ phải thực hiện".

Hôm 15/4, tàu chở dầu Rich Starry của Trung Quốc, từ Iran, sau khi vượt qua eo biển vào thứ Ba (14/4), đã phải quay đầu. Tàu container Golbon mang cờ Iran, bị Hoa Kỳ trừng phạt, đã vượt qua eo biển trong đêm, nhưng đã phải dừng lại trước khi tiếp cận Pakistan.

Xin nhắc lại là, hôm 15/4, Tư lệnh các Lực lượng Vũ trang Iran, Tướng Ali Abdollahi đã cảnh báo nếu Hoa Kỳ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, Teheran sẽ phong tỏa luôn cả Hồng Hải.

 

Eo Biển Hormuz: Hoa Kỳ Siết Vòng Vây Kinh Tế Iran

-Trong khi những tranh cãi về đất đai và lợi ích kinh tế vẫn âm ỉ tại Việt Nam, ở một điểm nóng khác của thế giới, xung đột quân sự lại trực tiếp bóp nghẹt nền kinh tế của cả một quốc gia.

Ở Trung Đông, "Donald Trump hy vọng buộc chế độ Iran quy phục qua việc phong tỏa eo biển Hormuz". Cuộc chiến tranh đã trở thành thách thức kinh tế, đôi bên đều chận con đường huyết mạch ở vịnh Ba Tư.

Bên trong eo biển Hormuz, Iran kiểm soát những tàu muốn đi qua, còn ngoài khơi hạm đội Hoa Kỳ ngăn chận những ai muốn buôn bán với Teheran. Báo Le Figaro lưu ý là ngưng bắn vẫn còn hiệu lực, nhưng đàm phán trực tiếp chưa mở lại. Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), cho biết trong vòng chưa đầy 36 tiếng đồng hồ, lực lượng Hoa Kỳ đã chặn hoàn toàn thương mại với Iran bằng đường biển.

Không có ranh giới địa lý cụ thể, Hoa Kỳ có thể chặn tàu khắp nơi ở hải phận quốc tế tùy theo cảng đến và đi. Hoa Kỳ cảnh báo những tàu ra vào không phép đều có thể bị chuyển hướng hay bắt giữ, các tàu trung lập có thể bị khám xét, chỉ những chuyến hàng nhân đạo như thực phẩm, thuốc men được đi qua. Đã có 8 tàu dầu phải ngoan ngoãn quay đầu. Hoa Thịnh Ðốn cũng loan báo tiếp tục cấm vận dầu lửa Teheran.

Mục đích chiến tranh của Tổng thống Hoa Kỳ ban đầu là "thay đổi chế độ", đòi "đầu hàng vô điều kiện", nhưng những ngày gần đây đã giảm xuống. Một nhượng bộ của Iran về chương trình nguyên tử đủ để Trump tuyên bố chiến thắng, nhưng phải quan trọng hơn Hiệp ước mà cựu Tổng thống Obama đã ký năm 2015. Việc phong tỏa của hai bên tham chiến gây sức ép lên kinh tế thế giới, mà các nước vùng Vịnh chịu tác động trước tiên, đồng thời gây căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc – nước mua nhiều dầu của Iran và bí mật hỗ trợ chương trình hỏa tiễn đạn đạo. Hôm thứ Tư (15/4), ông Trump loan báo đã nhận được thư của Tập Cận Bình bảo đảm sẽ không cung cấp vũ khí cho Iran.

Báo Le Monde nhận thấy "Việc Hoa Kỳ phong tỏa các cảng đã bóp nghẹt nền kinh tế Iran vốn đã thiệt hại nặng nề vì chiến tranh", cũng như nhiều năm cấm vận. Đang bên bờ vực sụp đổ, Teheran còn trụ được đến bao giờ? Tổng thiệt hại được ước tính đến 270 tỉ Mỹ kim.

Chiến tranh làm trên 125.000 tòa nhà bị hư hại, trong đó có 339 cơ sở y tế, 32 Đại học và 857 trường học. Gần 20.000 đơn vị sản xuất từ các công ty nhỏ đến nhà máy luyện kim bị thiệt hại hay sụp đổ, làm 3 đến 4 triệu người thất nghiệp, theo phát ngôn viên chính quyền Iran. Ngoài các cơ sở quân sự và đạn đạo, Hoa Thịnh Ðốn và Tel-Aviv còn tập trung tấn công vào trái tim kinh tế Iran như ngành thép, xây dựng, hóa dầu, dược phẩm.

Nhà nghiên cứu Hadi Kahalzadeh cho rằng kinh tế Iran suy giảm 8% đến 10% trong năm 2026. Nhà máy thép cuộn lớn nhất nước Mobarakeh Steel đã bị phá hủy hoàn toàn; các đơn vị cung cấp điện, khí đốt, oxy và khí nén bị tấn công khiến kỹ nghệ hóa dầu phải dừng hoạt động trong khi lãnh vực này mang lại 15 tỉ Mỹ kim mỗi năm.

Nếu chiến tranh kéo dài hay ký hưu chiến mà không dỡ bỏ trừng phạt, các công ty tiếp tục đóng cửa sẽ gây xáo trộn xã hội. Lạm phát sẽ còn cao hơn tỉ lệ trước đây là 40% đến 50%. Một nguồn tin phương Tây đánh giá Teheran vẫn có thể kiếm được 2 tỉ Mỹ kim mỗi tháng nhờ xuất cảng các mặt hàng khác, nhưng như vậy cũng chỉ có thể chiến đấu được vài tuần.